Fast Ethernet Và Gigabit Ethernet: So Sánh & Cách Chọn 2026

Bạn sở hữu đường truyền Internet 1Gbps, Server cấu hình “khủng”, nhưng sao chép file nội bộ vẫn chậm như rùa? Rất có thể, nút thắt cổ chai nằm ngay tại sự khác biệt giữa Fast Ethernet và Gigabit Ethernet.

Tại bài viết này, đội ngũ kỹ thuật NETTEK sẽ không nói chuyện lý thuyết suông. Chúng tôi sẽ “mổ xẻ” hai chuẩn này dưới góc độ vật lý, cảnh báo về loại cáp “dởm” đang tràn lan và chia sẻ Case Study xử lý lỗi thực tế. Hãy cùng tối ưu hóa hệ thống Switch Ethernet của bạn ngay bây giờ.

Những điểm chính

• Tốc độ: Gigabit (1000Mbps) nhanh gấp 10 lần Fast Ethernet (100Mbps).
• Công nghệ: Fast Ethernet dùng mã hóa MLT-3 (2 đôi dây); Gigabit dùng PAM-5 (4 đôi dây).
• Cảnh báo: Cáp nhôm mạ đồng (CCA) là “sát thủ” giết chết hiệu năng Gigabit.
• Thực tế: Lỗi Duplex Mismatch là nguyên nhân số 1 gây mạng chập chờn khi nâng cấp.
• Kinh tế: Chỉ nâng cấp khi cần băng thông lớn (NAS, Server, Wifi 6).

Giải phẫu Tầng Vật Lý: Fast Ethernet và Gigabit Ethernet có gì khác biệt?

Fast Ethernet sử dụng 2 đôi dây với mã hóa MLT-3 đơn giản, trong khi Gigabit Ethernet bắt buộc dùng 4 đôi dây cùng thuật toán điều chế PAM-5 phức tạp để nén dữ liệu.

Nhiều người lầm tưởng chỉ cần cắm dây là chạy. Sai lầm! Dưới kính hiển vi kỹ thuật, kiến trúc phần cứng của hai chuẩn này là hai thế giới khác nhau.

Tiêu chuẩn IEEE và Mã hóa tín hiệu

• Fast Ethernet (100BASE-TX): Chạy trên chuẩn IEEE 802.3u (1995). Nó sử dụng mã hóa dòng MLT-3 (Multi-Level Transmit) với 3 mức điện áp (+1, 0, -1). Tốc độ ký hiệu (Symbol Rate) là 125 Mbaud. Khá đơn giản và ổn định.
• Gigabit Ethernet (1000BASE-T): Dựa trên chuẩn IEEE 802.3ab (1999). Để nhồi 1Gbps vào dây đồng mà không tăng tần số lên quá cao (gây nhiễu), các kỹ sư dùng điều chế PAM-5 (Pulse Amplitude Modulation 5-level). Nó tạo ra 5 mức điện áp khác nhau để truyền 2 bit trên mỗi xung nhịp. Cực kỳ tinh vi!

Pinout: “Bẫy” 2 đôi dây và 4 đôi dây

Đây là kiến thức sống còn. Nếu thợ thi công bấm mạng ẩu, hệ thống của bạn sẽ tê liệt.

1. Fast Ethernet: Chỉ cần 2 đôi dây (chân 1, 2, 3, 6). Các chân 4, 5, 7, 8 “ngồi chơi xơi nước”.
2. Gigabit Ethernet: Bắt buộc dùng 4 đôi dây (đủ 8 sợi). Chip PHY sử dụng mạch triệt vọng (Echo Cancellation) để truyền và nhận dữ liệu đồng thời trên cả 4 đôi dây (Full-Duplex).

Lưu ý: Nếu cáp mạng bị đứt ngầm 1 trong 4 sợi thuộc nhóm (4, 5, 7, 8), Switch Gigabit sẽ tự động “rớt” (Fallback) về tốc độ 100Mbps. Mạng vẫn thông, nhưng chậm rì!

Bảng so sánh thông số kỹ thuật và “Sát thủ” CCA

Gigabit vượt trội về tốc độ và độ trễ thấp, nhưng cực kỳ nhạy cảm với chất lượng cáp. Đặc biệt cảnh báo về vấn nạn cáp CCA tại Việt Nam.

Dưới đây là bảng đối chiếu trực quan:

Tiêu chí	Fast Ethernet (100BASE-TX)	Gigabit Ethernet (1000BASE-T)
Tốc độ lý thuyết	100 Mbps	1000 Mbps (1 Gbps)
Thông lượng (Throughput)	~11 MB/s	~115 MB/s
Copy file 10GB	~15 phút	~1 phút 30 giây
Số đôi dây	2 đôi (1, 2, 3, 6)	4 đôi (Đủ 8 sợi)
Độ trễ (Latency)	100 – 500 µs	10 – 50 µs
Chuẩn cáp	Cat5e	Tối thiểu Cat5e, tốt nhất Cat6

⚠️ Cảnh báo ĐẶC BIỆT: “Sát thủ” Cáp CCA (Nhôm mạ đồng)

Thị trường Việt Nam tràn lan loại cáp giá rẻ CCA (Copper Clad Aluminum). Lõi bằng nhôm, chỉ mạ một lớp đồng mỏng bên ngoài.

• Với Fast Ethernet: Cáp CCA vẫn chạy tạm ổn ở khoảng cách ngắn do tần số thấp.
• Với Gigabit Ethernet: Đây là thảm họa! Nhôm có điện trở cao hơn đồng 1.64 lần. Khi chạy Gigabit (tần số cao) và cấp nguồn PoE, cáp CCA gây suy hao tín hiệu cực lớn và nóng lên nhanh chóng.
• Lời khuyên từ NETTEK: Tuyệt đối chỉ dùng cáp Pure Copper (Đồng nguyên chất) cho hệ thống Gigabit. Đừng tham rẻ vài trăm nghìn mà đánh đổi sự ổn định của cả hệ thống.

💡 Bạn cần tư vấn giải pháp mạng chuẩn Gigabit “sạch” và ổn định? Đừng để hệ thống chập chờn làm gián đoạn kinh doanh. 👉 Liên hệ ngay NETTEK: 0979.300.098 để được khảo sát miễn phí!

Hiệu năng Fast Ethernet và Gigabit Ethernet: Khi nào thực sự cần nâng cấp?

Nâng cấp lên Gigabit là bắt buộc cho đường trục (Backbone) và Wifi 6, nhưng Fast Ethernet vẫn hữu dụng cho Camera IP cũ và thiết bị IoT.

Lý thuyết là 1000Mbps, nhưng thực tế công việc của bạn có cần đến nó không? Hãy xem xét kỹ Workload.

Bài toán truyền tải 10GB

Thử tưởng tượng bạn cần sao chép file Backup nặng 10GB lên NAS.

• Fast Ethernet: Bạn mất 15 phút. Đủ thời gian để pha cà phê và… ngủ gật.
• Gigabit Ethernet: Xong trong 1 phút 30 giây. Nhanh gọn. Hiệu quả tức thì.

Trong so sánh Fast Ethernet và Gigabit Ethernet, rõ ràng Gigabit thắng tuyệt đối ở các tác vụ nặng.

Phân loại ứng dụng (Use Cases)

• BẮT BUỘC Gigabit:
  • Kết nối Switch-to-Switch (Uplink).
  • PC Đồ họa, Render Farm, Server.
  • Wifi Access Point chuẩn AC/AX (Thậm chí cần Ethernet 10 Gigabit).
• Fast Ethernet vẫn TỐT:
  • Camera IP dưới 2MP (Băng thông chỉ tốn 4-8Mbps).
  • Máy chấm công, VoIP Phone, Printer.
  • Môi trường công nghiệp nhiễu cao (Tốc độ thấp đôi khi ổn định hơn).

Dự án thực tế: Xử lý lỗi “Duplex Mismatch” tại KCN Tân Bình

NETTEK đã cứu một hệ thống mạng doanh nghiệp bị “rùa bò” sau nâng cấp chỉ bằng việc đồng bộ hóa cấu hình Duplex, thay vì phải mua mới thiết bị đắt tiền.

Thách thức: Một nhà máy tại KCN Tân Bình tự nâng cấp Switch Core lên Gigabit nhưng giữ lại Switch con (Access) cũ chuẩn Fast Ethernet. Kết quả? Mạng chậm hơn cả lúc chưa nâng cấp! Đèn tín hiệu vẫn sáng, nhưng Ping rớt gói liên tục.

Chẩn đoán của chuyên gia: Kỹ sư NETTEK dùng máy đo chuyên dụng và phát hiện lỗi kinh điển: Duplex Mismatch.

• Switch Core mới: Chế độ Auto-Negotiation.
• Switch cũ: Cấu hình cứng (Hard-coded) 100Mbps/Full-Duplex.
• Cơ chế lỗi: Theo chuẩn IEEE, khi “Auto” gặp “Hard-coded”, bên Auto sẽ tự động rớt về Half-Duplex.
• Hậu quả: Một bên truyền nhận 2 chiều, một bên chỉ 1 chiều. Gây ra xung đột gói tin (Collisions) và lỗi CRC hàng loạt.

Giải pháp: Chúng tôi cấu hình lại toàn bộ cổng về Auto-Negotiation đồng nhất. Đồng thời thay thế các dây nhảy (Patch cord) cũ bằng cáp Cat6 đúc sẵn chuẩn.

Kết quả: Tốc độ truy cập ERP tăng 800%. Hệ thống hoạt động trơn tru mà không cần thay thế toàn bộ Switch con. Bài học: Trong cuộc chiến Fast Ethernet và Gigabit Ethernet, sự đồng bộ quan trọng hơn thiết bị đắt tiền.

Câu hỏi thường gặp (FAQ)

Giải đáp nhanh về tương thích ngược và dấu hiệu nhận biết mạng Gigabit.

1. Cắm dây mạng xịn Cat6 vào cổng Fast Ethernet có nhanh hơn không?

Không hề. Tốc độ bị “khóa” bởi phần cứng (Chip PHY) là 100Mbps. Dây xịn chỉ giúp tín hiệu sạch hơn, giảm nhiễu, chứ không thể “hack” tốc độ vật lý.

2. Thiết bị Gigabit cắm vào Switch Fast Ethernet có chạy được không?

Chạy tốt. Nhờ tính năng Auto-Negotiation, thiết bị Gigabit sẽ tự “bắt tay” và hạ mình xuống 100Mbps để hòa nhập. Tuy nhiên, đây là sự lãng phí tài nguyên lớn.

3. Làm sao biết tôi đang dùng Fast Ethernet và Gigabit Ethernet?

Nhìn đèn LED trên cổng mạng là nhanh nhất. Thông thường:

• Đèn Vàng (Amber/Orange): 10/100 Mbps.
• Đèn Xanh lá (Green): 1000 Mbps (Gigabit).

4. Dây mạng 4 lõi có chạy được Gigabit không?

Tuyệt đối KHÔNG. Gigabit bắt buộc cần đủ 8 lõi (4 đôi dây). Nếu dùng dây 4 lõi, switch sẽ chỉ nhận 100Mbps.

Kết luận

Cuộc đua Fast Ethernet và Gigabit Ethernet đã ngã ngũ. Gigabit là tiêu chuẩn bắt buộc cho hiệu suất cao, còn Fast Ethernet lùi về làm nền tảng cho các thiết bị IoT và Camera cũ.

Đừng để một sợi cáp CCA rẻ tiền hay một đầu mạng bấm thiếu chân kìm hãm cả hệ thống Server đắt đỏ của bạn. Hãy kiểm tra hạ tầng ngay hôm nay!

Nếu bạn cần quy hoạch lại hệ thống mạng chuyên nghiệp, tối ưu chi phí và hiệu năng, hãy liên hệ NETTEK qua số 0979.300.098. Chúng tôi không chỉ bán thiết bị, chúng tôi cung cấp giải pháp.