Active Và Passive PoE: Khác Biệt Kỹ Thuật & Nguy Cơ Cháy Nổ

Bạn vừa cắm một thiết bị vào Switch và nghe tiếng “tách” khô khốc kèm mùi khét lẹt bốc lên? Đó có thể là cái giá rất đắt cho việc nhầm lẫn giữa Active và Passive PoE (nguồn chủ động và nguồn thụ động).

Thực tế đau lòng là rất nhiều anh em kỹ thuật, dù đã làm nghề vài năm, vẫn mơ hồ về hai khái niệm này. Một bên là chuẩn mực an toàn quốc tế, biết “hỏi trước khi cấp điện”, còn một bên là “kẻ hủy diệt” thầm lặng sẵn sàng nướng chín cổng LAN của bạn nếu đấu nối sai.

Trong bài viết này, NETTEK sẽ cùng bạn đi sâu vào bản chất vật lý, từ cơ chế Handshake, điện áp cho đến kỹ thuật dùng đồng hồ VOM để phân biệt chúng. Hãy đọc kỹ, vì nó sẽ cứu ví tiền của bạn đấy!

Lưu ý: Đây là bài viết chuyên sâu (Deep Dive), bổ trợ cho chủ đề Switch PoE là gì.

Những điểm chính

• Cơ chế Handshake: Active PoE biết “hỏi” (đo trở kháng 25kΩ) trước khi cấp điện, đảm bảo an toàn.
• Điện áp (Voltage): Active chạy chuẩn 48V-54V, Passive thường là 24V gây sụt áp mạnh trên dây dài.
• Pinout: Hiểu rõ Mode A (Endspan) và Mode B (Midspan) để bấm dây mạng chuẩn xác.
• Thực chiến: Mẹo dùng đồng hồ VOM để phát hiện nguồn “tử thần” Passive PoE.

Cơ chế hoạt động của Active và Passive PoE: “Hỏi trước” hay “Bắn thẳng”?

Trả lời nhanh: Active PoE dùng giao thức Handshake để đảm bảo thiết bị nhận điện an toàn, trong khi Passive PoE cấp điện trực tiếp (Always ON) gây nguy cơ cháy nổ cao.

Sự khác biệt sống còn nằm ở “trí thông minh” của bộ cấp nguồn (PSE – Power Sourcing Equipment).

Active PoE (Thông minh – 48V): Kỹ thuật “Handshake”

Tại sao gọi là Active (Chủ động)? Vì nó tuân thủ quy trình đàm phán nghiêm ngặt theo chuẩn IEEE 802.3af/at/bt. Khi bạn cắm dây mạng, Switch (PSE) sẽ gửi một dòng điện áp dò tìm cực thấp (khoảng 2.8V – 10V) để kiểm tra:

1. Detection (Dò tìm): Nó tìm kiếm một điện trở đặc trưng 25kΩ (Signature Resistance) trên thiết bị nhận (PD).
2. Classification (Phân loại): Sau khi thấy 25kΩ, nó hỏi tiếp: “Bạn cần bao nhiêu Watt?”.
3. Power ON: Chỉ khi mọi thứ khớp lệnh, nguồn 48V-54V mới được giải phóng.

Cơ chế này đảm bảo Cách ly điện (Galvanic Isolation), giúp bảo vệ các thiết bị nhạy cảm. Bạn có thể thoải mái cắm Laptop hay PC vào cổng Active PoE mà không sợ cháy, vì Switch biết đó không phải là Camera nên sẽ ngắt điện, chỉ truyền dữ liệu.

Passive PoE (Thụ động – 24V): Kỹ thuật “Always ON”

Ngược lại, Passive PoE cực kỳ “hung hãn”. Nguồn điện được bơm thẳng vào dây mạng ngay khi cắm điện, bất chấp thiết bị đầu cuối là gì.

Sự khác biệt giữa Active và Passive PoE giống như cách ứng xử vậy:

• Active PoE: Gõ cửa lịch sự, hỏi “Có ai ở nhà không?” rồi mới vào.
• Passive PoE: Đạp tung cửa xông vào nhà, không cần biết bên trong có người hay không.

Rủi ro: Nếu bạn cắm nhầm Laptop vào cổng Passive PoE 24V, dòng điện DC lớn sẽ xộc thẳng vào cuộn dây của biến áp cách ly (LAN Transformer). Do biến áp này thường nối đất trung tâm (Center Tap), dòng điện sẽ gây đoản mạch và nướng chín cổng mạng trong tích tắc.

Sự khác biệt Điện áp & Pinout trong Active và Passive PoE

Trả lời nhanh: Active PoE sử dụng điện áp 48V chuẩn với sơ đồ chân linh hoạt, còn Passive PoE thường dùng 24V phi chuẩn và cố định chân cấp nguồn (Mode B).

Đây là phần “xương sống” kỹ thuật giúp bạn hiểu tại sao thiết bị chạy chập chờn hoặc không lên nguồn.

Cuộc chiến điện áp: 48V và 24V

• Active PoE (Chuẩn IEEE): Luôn dùng điện áp định danh 48V (thực tế 44V-57V). Điện áp cao giúp dòng điện (Amperage) thấp xuống theo công thức vật lý cơ bản: P = U x I. Dòng thấp giúp giảm sinh nhiệt và giảm sụt áp, cho phép truyền tải ổn định ở khoảng cách 100m.
• Passive PoE (Phi chuẩn): Phổ biến nhất là 24V (thường thấy trên Ubiquiti đời cũ, Mikrotik).
  • Vấn đề: Để đạt cùng công suất, dòng điện ở 24V phải tăng gấp đôi so với 48V. Điều này làm dây nóng lên nhanh và sụt áp khủng khiếp.
  • Lưu ý: Nếu bạn dùng cách phân biệt cáp mạng đồng nguyên chất và CCA để kiểm tra và phát hiện ra dây lõi nhôm, tuyệt đối không dùng cho Passive PoE quá 30m, thiết bị sẽ “rụng” liên tục.

Giải phẫu sơ đồ chân (Pinout): Mode A và Mode B

Làm sao điện chạy chung với dữ liệu? Có 2 cách (Mode):

1. Mode A (Endspan – Thường là Active): Dữ liệu và Điện đi chung trên cặp 1/2 và 3/6 (Phantom Power).
2. Mode B (Midspan – Thường là Passive): Tách biệt hoàn toàn.
   • Data: Cặp Cam (1/2) và Lục (3/6).
   • Power: Cặp Nâu và Xanh dương. Cụ thể: Chân 4/5 là Dương (+), Chân 7/8 là Âm (-).

Mẹo nhà nghề: Cáp mạng 4 lõi (chỉ có 1,2,3,6) KHÔNG THỂ chạy Passive PoE Mode B vì thiếu cặp dây dẫn điện. Đây là lỗi sơ đẳng mà nhiều thợ mới hay mắc phải khi bấm dây tiết kiệm.

Cách nhận diện và kiểm tra Active và Passive PoE

Trả lời nhanh: Kiểm tra tem nhãn tìm chuẩn “IEEE 802.3af/at” hoặc dùng đồng hồ vạn năng (VOM) đo trực tiếp trên dây mạng để xác định điện áp.

Đừng bao giờ tin vào trí nhớ, hãy tin vào công cụ kiểm tra. Dưới đây là cách phân biệt Active và Passive PoE chuẩn xác nhất.

1. Quan sát tem nhãn (Visual Inspection)

• Active: Có in chữ “IEEE 802.3af”, “802.3at”, “802.3bt” hoặc “48V PoE”.
• Passive: Chỉ ghi “24V DC”, “Passive PoE” hoặc không ghi chuẩn IEEE nào cả.

2. Mẹo kiểm tra sống còn bằng đồng hồ VOM (Multimeter)

Đây là kỹ năng thực chiến (Information Gain) mà ít nơi chia sẻ. Nếu bạn nghi ngờ một cổng mạng có điện hay không:

1. Cắt một đoạn dây mạng ngắn, tuốt vỏ cặp dây Xanh Dương (4/5) và Nâu (7/8).
2. Cắm dây vào Switch/Injector cần test.
3. Bật đồng hồ VOM sang chế độ đo điện áp DC (V-).
4. Đặt que đo vào hai cặp dây vừa tuốt.
   • Kết quả 1: Kim nhảy lên 24V hoặc 48V ngay lập tức và giữ nguyên -> Đó là Passive PoE. (Nguy hiểm, rút ngay!).
   • Kết quả 2: Kim không nhảy hoặc chỉ nhích nhẹ vài Volt rồi tắt (nhịp dò tìm) -> Đó là Active PoE. (An toàn, vì nó đang chờ tín hiệu Handshake).

Dự án thực tế: Khắc phục lỗi trộn lẫn Active và Passive PoE

Trả lời nhanh: Để kết hợp thiết bị Active và Passive, bắt buộc phải dùng bộ chuyển đổi (Adapter) chuyên dụng để giả lập tín hiệu và hạ áp phù hợp.

Tại NETTEK, chúng tôi từng xử lý một ca “khó đỡ” tại một Resort ở Phú Quốc.

Thách thức: Chủ đầu tư nâng cấp hệ thống mạng lên Switch PoE Cisco (Active 48V) nhưng muốn giữ lại 50 con Wifi Ubiquiti UniFi đời cũ (Passive 24V) để tiết kiệm. Khi cắm Wifi cũ vào Switch mới -> Không lên nguồn. Lý do đơn giản: Switch Cisco không thấy trở kháng 25kΩ nên từ chối cấp điện.

Sai lầm tai hại: Thợ điện tại chỗ đã định cắt dây mạng để đấu nối nguồn 24V ngoài vào. Cách này vừa mất thẩm mỹ, vừa gây nhiễu tín hiệu nghiêm trọng.

Giải pháp của NETTEK: Chúng tôi sử dụng thiết bị trung gian gọi là “Instant 802.3af Adapter”.

• Đầu vào: Nhận nguồn 48V từ Switch Cisco (Adapter này có chip giả lập trở kháng 25kΩ để “đánh lừa” Switch cấp điện).
• Đầu ra: Tự động hạ áp xuống 24V Passive chuẩn cho Wifi Ubiquiti.

Kết quả: Hệ thống chạy mượt mà, quản lý tập trung được nguồn điện qua Switch Cisco mà không cần đi lại dây hay thay toàn bộ Wifi. Bài học xương máu: Đừng cố “ép duyên” Active và Passive PoE nếu thiếu bộ chuyển đổi (Converter).

Câu hỏi thường gặp (FAQ)

Tôi cắm nhầm dây từ Switch Passive 24V vào cổng LAN máy tính thì có sao không?

Cực kỳ nguy hiểm! Passive PoE luôn ở trạng thái “Always ON”, dòng điện 24V sẽ xông thẳng vào biến áp LAN của máy tính. Nhẹ thì hỏng cổng mạng, nặng thì cháy Mainboard. Hãy dùng đồng hồ VOM kiểm tra dây trước khi cắm.

Active và Passive PoE có tương thích ngược với nhau không?

Không trực tiếp. Switch Active PoE sẽ không cấp điện cho thiết bị Passive (vì thiếu tín hiệu Handshake). Ngược lại, cắm thiết bị Active vào nguồn Passive có thể gây hỏng hóc do sai điện áp. Bạn buộc phải dùng bộ chuyển đổi (PoE Splitter/Adapter).

Tại sao Passive PoE vẫn được dùng dù rủi ro cao?

Vì giá rẻ và mạch đơn giản. Nó vẫn phổ biến trên các thiết bị Wifi Outdoor hoặc Camera giá rẻ để cắt giảm chi phí sản xuất.

Kết luận

Cuộc chiến giữa Active và Passive PoE thực chất là sự lựa chọn giữa An toàn và Chi phí.

• Chọn Active PoE (48V) cho các hệ thống chuyên nghiệp, cần độ an toàn cao và đi dây xa.
• Chọn Passive PoE (24V) cho các dự án ngân sách thấp hoặc thiết bị đặc thù, nhưng phải cực kỳ cẩn trọng khi đấu nối.

Lời khuyên cuối cùng: Luôn kiểm tra thông số Voltage và Standard trên tem thiết bị. Một phút kiểm tra bằng đồng hồ VOM có thể cứu cả hệ thống ngàn đô.

Nếu bạn đang gặp rắc rối với hệ thống mạng hỗn độn, hãy liên hệ ngay với NETTEK qua số 0979.300.098
. Chúng tôi có giải pháp để quy hoạch hạ tầng của bạn an toàn nhất.